W ostatnim numerze „POLITYKI” – Jacek Żakowski rozmawia ze znanym brytyjskim historykiem. Pomimo tego, że cały wywiad jest niezmiernie interesujący (gorąco polecam wersję papierową), to jednak na potrzeby tego bloga zmuszona byłam tematycznie nieco skrócić cytowany fragment:
„Żakowski: Gdzie najbardziej się różnimy?
Timothy Garton Ash:
Ewidentnie w sprawach religijnych. Nie tylko między światem zachodnim a islamem. Także wewnątrz cywilizacji chrześcijańskiej – czy postchrześcijańskiej. To dobrze widać w Polsce na przykładzie Dody. Jej proces o obrazę uczuć religijnych to bardzo ciekawy przypadek w europejskiej dyskusji o wolności słowa, debacie publicznej, prawie do krytyki i ekspresji w sprawach religijnych. Na zachodzie sądzimy przeważnie, ze problem „religia a wolność słowa” dotyczy islamu. Okazuje się, że w Polsce problemem jest chrześcijaństwo.
Żakowski:
A w Anglii nie jest?
Timothy Garton Ash:
Było kiedyś prawo o blasfemii, które zakazywało obrażania chrześcijaństwa, ale już nie obowiązuje nawet na papierze. Na Zachodzie trudno znaleźć takie prawo jak w Polsce. Bo trudno zdefiniować, co jest uczuciem religijnym. A poza tym bardzo trudno jest taką ochronę zapewnić wszystkim możliwym wierzeniom. Czy jak ktoś powie, ze to, co pisał L. Ron Hubbard, założyciel Kościoła Scjentologicznego, jest bzdurą, to naruszy uczucia religijne wierzących scjentologów (jak, na przykład, słynny aktor Tom Cruise) i będzie w Polsce skazany? Gdybym należał do sekty, której kredo jest, że 2+2=5, to czy twierdzenie, że 2+2=4 byłoby obrazą moich uczuć religijnych? Używam absurdu, żeby pokazać, że sama zasada ochrony religii jest nie do końca przemyślana w świecie coraz bardziej multikulturowym i multireligijnym. Na freespeechdebate.com proponujemy zasadę: pełny szacunek dla człowieka wierzącego przy swobodnej krytyce treści wiary. Według tej zasady Doda mogłaby powiedzieć satyryczne głupstwo: że Biblię napisali upaleni ziołami faceci, ale czymś innym jest powiedzieć, że każdy, kto wierzy w Biblię, to człowiek drugiej kategorii. Może w Polsce to brzmi absurdalnie, ale taki często jest język, którym mówi się o muzułmanach w Europie Zachodniej.

Lech Wałęsa w swoim felietonie dla tygodnika „Wprost” opatrzonego enigmatycznym podtytułem: „plusy dodatnie, plusy ujemne” stawia tezę o roli Kościoła katolickiego w Polsce.
„To, co mnie dziś niepokoi to instrumentalna gra religią. Słyszymy słowa o obronie katolickiej wiary i Kościoła. Podnosząc takie hasła, wyprowadza się ludzi na ulicę. Modlitwa zawsze potrafiła jednoczyć rodaków i nawet dziś, kiedy mówi się o kryzysie Kościoła w Polsce, na pielgrzymki potrafią pójść setki tysięcy. Przy tym liczba 20 tys, ludzi, którzy niedawno dowiezieni, przez grupy polityczne, uczestniczyli w marszu w Warszawie, pokazała, że wierzący rodacy nie ulegają już pokrzykiwaniu i histerii bankrutującego biznesmena w sutannie.
(…) Dlatego ważna jest odpowiedzialność polityków, nawet tych nieudanych – żeby nie mącili umysłów i nie podburzali, bo w ten sposób niszczą i państwo i Kościół. Głęboko liczę też, że czcigodni hierarchowie Kościoła zrozumieją, iż przyszedł czas na pokazanie otwartości, a nie wspieranie tych kapłanów, którzy chcą palić na stosach i wytykać palcem wady innych, nie dostrzegają belki we własnym oku. Musi się skończyć też łamanie i omijanie prawa przez niektórych duchownych. (…)Wciąganie Kościoła do gry politycznej spowodowało u wielu przedstawicieli tej najważniejszej dla mnie instytucji wiary zamknięcie na dialog i fanatyzm w postawach, jak choćby niesławnego prałata, który krzyczał z ambony po katastrofie smoleńskiej, że to nie ten samolot powinien spaść.(…)
Demokratyczna Polska zbudowana na fundamencie wiary, potrzebuje Kościoła otwartego, odpowiedzialnego i jednoczącego naród.”